Recóllense neste volume boa parte dos contributos aos tres congresos que, co gallo do centenario da fundación das Irmandades da Fala no 1916, foron realizados polo Consello da Cultura Galega os días 6 e 7 de outubro de 2016, 18 e 19 de outubro de 2017 e 4 e 5 de outubro de 2018. En cada un deles abordáronse tres cuestións específicas. En primeiro lugar, o contexto europeo e global no que xurdiron as Irmandades. A seguir, o seu contexto peninsular. En fin, a temperá interacción do novo galeguismo político coa diáspora americana e portuguesa.
No primeiro congreso (2016) abordouse o contexto internacional que condicionou o xurdimento do nacionalismo galego, marcado pola eclosión da cuestión das nacionalidades durante a Gran Guerra, a irrupción do principio de autodeterminación nacional na política internacional da man dos bolxeviques e do presidente dos EUA Woodrow Wilsone fitos singulares como a rebelión irlandesa de 1916.
O segundo congreso (2017)pasou revista ao contexto peninsular, tanto español como portugués, no que nace o nacionalismo galego. Ofrécense aquí varios dos textos presentados, que abranguen dende as relacións entre as Irmandades e a estratexia de proxección española do catalanismo político, ata o paralelo desenvolvemento do nacionalismo vasco, ou as reaccións da escritora Emilia Pardo Bazán.
O terceiro congreso (2018)esculcou nas dimensións transatlánticas do novo galeguismo. Abordáronse dende o seu encadramento dentro dos patróns relacionais dos nacionalismos europeos coas súas diásporas, ata o influxo dos retornados no desenvolvemento dos movementos sociais na Galicia do tempo, pasando polo papel da lingua galega nas colectividades de emigrantes, e os ecos das Irmandades en Cuba, no Río da Prata e Portugal.
Bríndase aquí, dese xeito, unha perspectiva calidoscópica sobre o tempo das Irmandades, con liñas que converxen nunha focaxe compartida que fai dialogar a experiencia galega con Europa e con América, como decote propoñían os membros do Grupo Nós e das Irmandades.
